Naselja, ustanove i zanimanja
| Škola | Nastavnik/nastavnica | ||
|---|---|---|---|
| Razred i odjeljenje | 3. ____ | Datum | |
| Nastavni predmet | Moja okolina | Redni broj časa | |
| Nastavna jedinica | Naselja, ustanove i zanimanja | ||
| Tip časa | kombinovani čas (obrada i vježbanje) – prilagodite po potrebi | ||
| Trajanje | 45 minuta | ||
| Ključni pojmovi | |||
| Udžbenik i literatura | |||
1. Ishod učenja i indikatori
Ishod (A.3.2): Objašnjava povezanost života i rada ljudi u užem zavičaju kao kulturnoj, društvenoj i privrednoj cjelini.
Indikatori (učenik/učenica):
- opisuje obilježja naseljenih mjesta
- opisuje zanimanja ljudi u užem zavičaju
- opisuje vrstu, funkciju i značaj ustanova, te funkciju i značaj zanatske radionice i fabrike u užem zavičaju
- istražuje povezanost života i rada ljudi u užem zavičaju
- istražuje značajne događaje i spomenike kulture užeg zavičaja
- opisuje vrste, običaje, obilježavanje i značaj praznika
- prepoznaje bogatstvo kultura u narodnim nošnjama, plesovima, igrama, hrani
2. Ciljevi časa
- Obrazovni: usvajanje znanja i vještina u okviru nastavne jedinice „Naselja, ustanove i zanimanja“: učenik/učenica opisuje obilježja naseljenih mjesta; opisuje zanimanja ljudi u užem zavičaju; opisuje vrstu, funkciju i značaj ustanova, te funkciju i značaj zanatske radionice i fabrike u užem zavičaju; istražuje povezanost života i rada ljudi u užem zavičaju; istražuje značajne događaje i spomenike kulture užeg zavičaja; opisuje vrste, običaje, obilježavanje i značaj praznika; prepoznaje bogatstvo kultura u narodnim nošnjama, plesovima, igrama, hrani.
- Funkcionalni: razvijanje sposobnosti posmatranja, upoređivanja, razvrstavanja i zaključivanja te razvijanje istraživačkog duha.
- Odgojni: razvijanje odgovornog odnosa prema sebi, drugima, prirodi i zajednici.
3. Metode, oblici rada, sredstva i korelacija
| Nastavne metode | razgovor, posmatranje, demonstracija, rad s ilustracijom i slikovnim materijalom, jednostavno istraživanje |
|---|---|
| Oblici rada | frontalni, individualni, rad u paru |
| Nastavna sredstva | tabla, slike i predmeti iz okruženja, interaktivna lekcija na projektoru ili tabletu, radni list |
| Korelacija | Bosanski jezik (govorno i pisano izražavanje), Matematika (brojanje, mjerenje, tabele), Likovna kultura (crtež, ilustracija) |
4. Tok časa
| Dio časa | Aktivnosti nastavnika/nastavnice | Aktivnosti učenika |
|---|---|---|
| Uvodni dio 5 minuta | Motivacija: pročitam ili ispričam uvod: „Ko peče hljeb, ko gradi kuće, a ko liječi ljude? Upoznajmo ljude i mjesta mog zavičaja.“ Razgovaram s učenicima o tome gdje su se već susreli s ovom temom. Najavljujem nastavnu jedinicu „Naselja, ustanove i zanimanja“ i cilj časa. | Slušaju, odgovaraju na pitanje, povezuju temu sa svojim iskustvom. |
| Glavni dio 30 minuta | Objašnjenje (10 min): Ljudi žive u selima i gradovima. Rade u fabrikama, radionicama i ustanovama (škola, pošta, dom zdravlja). Svi smo povezani radom. Primjere zapisujem na tablu. Vođeni primjeri (8 min): zajedno s učenicima rješavam zadatke iz priloga A („Koje naselje je najveće?“, „Gdje se ljudi pretežno bave poljoprivredom?“, „Šta se pravi u fabrici?“, „Ko radi u zanatskoj radionici?“). Kad učenik/učenica zapne, koristim pripremljeni podsticaj. Samostalni rad i rad u paru (12 min): učenici rješavaju radni list (aktivnosti 1. Selo ili grad?, 2. Ustanove) ili interaktivnu lekciju na tabletu. Obilazim učenike, pomažem i bilježim zapažanja. | Prate objašnjenje, odgovaraju, rješavaju primjere na tabli i u svesci, rade samostalno i u paru, provjeravaju jedni druge. |
| Završni dio 10 minuta | Ostvarenost ishoda provjeravam izlaznom karticom s 3–4 pitanja iz priloga B. Vodim kratku refleksiju: „Šta sam danas naučio/naučila? Šta mi je bilo teško?“ Domaća zadaća: ostale aktivnosti radnog lista (Zanimanje). Prijedlog za roditelje: Posjetite zajedno pekaru, poštu ili radionicu i pitajte šta tamo ljudi rade. | Samostalno odgovaraju na izlaznoj kartici i procjenjuju svoje razumijevanje (palac gore / vodoravno / dolje). |
5. Diferencijacija
- Podrška: slike, stvarni predmeti i kratka uputa uz svaki korak; vođeni zadaci iz priloga A s podsticajima; rad u paru s učenikom/učenicom koji/koja je savladao/savladala gradivo; skraćeni radni list (samo prva aktivnost).
- Izazov: dodatni zadatak po uzoru na „Koja ustanova brine o zdravlju?“, ali složeniji – koji traži objašnjenje ili poređenje (zašto? po čemu se razlikuje?); smišljanje sličnog zadatka za druga ili drugaricu iz klupe, uz objašnjenje postupka.
6. Praćenje i vrednovanje
Formativno praćenje tokom časa (posmatranje, pitanja, radni list) i izlazna kartica na kraju. Kriteriji uspjeha – učenik/učenica:
| Indikator | Ostvaruje | Djelimično | Još ne |
|---|---|---|---|
| opisuje obilježja naseljenih mjesta | |||
| opisuje zanimanja ljudi u užem zavičaju | |||
| opisuje vrstu, funkciju i značaj ustanova, te funkciju i značaj zanatske radionice i fabrike u užem zavičaju | |||
| istražuje povezanost života i rada ljudi u užem zavičaju | |||
| istražuje značajne događaje i spomenike kulture užeg zavičaja | |||
| opisuje vrste, običaje, obilježavanje i značaj praznika | |||
| prepoznaje bogatstvo kultura u narodnim nošnjama, plesovima, igrama, hrani |
Kriteriji se odnose na dio indikatora koji se ostvaruje na ovom času.
7. Plan table
8. Zapažanja nakon časa (samoevaluacija)
Prilog A · Vođeni primjeri s podsticajima
1. Koje naselje je najveće?
Ponuđeni odgovori: a) selo b) grad c) zaselak
Tačno: b) grad
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Mnogo zgrada i ljudi.
Objašnjenje: Grad je veće naselje od sela.
2. Gdje se ljudi pretežno bave poljoprivredom?
Ponuđeni odgovori: a) na selu b) u centru grada c) u fabrici
Tačno: a) na selu
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Njive i farme…
Objašnjenje: Na selu ljudi uzgajaju biljke i životinje.
3. Šta se pravi u fabrici?
Ponuđeni odgovori: a) samo ručni radovi b) ništa c) mnogo istih proizvoda pomoću mašina
Tačno: c) mnogo istih proizvoda pomoću mašina
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Mašine i proizvodnja.
Objašnjenje: U fabrici mašine prave mnogo proizvoda.
4. Ko radi u zanatskoj radionici?
Ponuđeni odgovori: a) zanatlija, npr. stolar ili kazandžija b) pilot c) astronaut
Tačno: a) zanatlija, npr. stolar ili kazandžija
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Radi rukama.
Objašnjenje: U radionici rade zanatlije.
5. Koja ustanova brine o zdravlju?
Ponuđeni odgovori: a) dom zdravlja b) biblioteka c) pošta
Tačno: a) dom zdravlja
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Ljekari…
Objašnjenje: Dom zdravlja brine o zdravlju.
6. Gdje šaljemo pisma i pakete?
Ponuđeni odgovori: a) u banci b) u školi c) na pošti
Tačno: c) na pošti
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Poštar…
Objašnjenje: Pisma šaljemo na pošti.
7. Gdje posuđujemo knjige?
Ponuđeni odgovori: a) u biblioteci b) u banci c) u pekari
Tačno: a) u biblioteci
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Tu su police pune knjiga.
Objašnjenje: Knjige posuđujemo u biblioteci.
8. Šta radi pekar?
Ponuđeni odgovori: a) liječi životinje b) popravlja auta c) peče hljeb i peciva
Tačno: c) peče hljeb i peciva
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Miriše na svježi hljeb…
Objašnjenje: Pekar peče hljeb i peciva.
Prilog B · Pitanja za provjeru (izlazna kartica) s rješenjima
1. Na Baščaršiji su stoljećima radili…
Ponuđeni odgovori: a) piloti b) zanatlije: kazandžije, kujundžije, kovači c) rudari
Tačno: b) zanatlije: kazandžije, kujundžije, kovači
Objašnjenje: Baščaršija je poznata po starim zanatima.
2. Zašto su ljudi u gradu i na selu povezani?
Ponuđeni odgovori: a) samo zbog saobraćaja b) nisu povezani c) selo daje hranu, a grad proizvode i usluge
Tačno: c) selo daje hranu, a grad proizvode i usluge
Objašnjenje: Selo i grad trebaju jedno drugo.
3. Ko vodi općinu?
Ponuđeni odgovori: a) pekar b) učitelj c) načelnik i općinsko vijeće
Tačno: c) načelnik i općinsko vijeće
Objašnjenje: Općinu vode načelnik i vijeće.
4. Koje zanimanje radi na gradilištu?
Ponuđeni odgovori: a) kuhar b) frizer c) zidar
Tačno: c) zidar
Objašnjenje: Zidar gradi zidove.
5. Ko liječi životinje?
Ponuđeni odgovori: a) veterinar b) stomatolog c) apotekar
Tačno: a) veterinar
Objašnjenje: Životinje liječi veterinar.
6. Šta je zaselak?
Ponuđeni odgovori: a) veliki grad b) fabrika c) mali dio sela s nekoliko kuća
Tačno: c) mali dio sela s nekoliko kuća
Objašnjenje: Zaselak je mali dio sela.
7. Koji broj zovemo kad izbije požar?
Ponuđeni odgovori: a) 122 b) 124 c) 123
Tačno: c) 123
Objašnjenje: Vatrogasci – 123, policija – 122, hitna pomoć – 124.
Izvor: Moja okolina kurikulum, str. 15 PDF-a, KS kurikulum za 3. razred.