Moja domovina Bosna i Hercegovina
| Škola | Nastavnik/nastavnica | ||
|---|---|---|---|
| Razred i odjeljenje | 5. ____ | Datum | |
| Nastavni predmet | Društvo | Redni broj časa | |
| Nastavna jedinica | Moja domovina Bosna i Hercegovina | ||
| Tip časa | kombinovani čas (obrada i vježbanje) – prilagodite po potrebi | ||
| Trajanje | 45 minuta | ||
| Ključni pojmovi | |||
| Udžbenik i literatura | |||
1. Ishod učenja i indikatori
Ishod (A.1): Istražuje historijske i geografske karakteristike Bosne i Hercegovine u vremenu i prostoru.
Indikatori (učenik/učenica):
- razlikuje osnove mjerenja, računanja i protoka vremena
- istražuje porijeklo imena, državne simbole, granice i veličinu Bosne i Hercegovine
- opisuje geografski položaj Bosne i Hercegovine na Balkanskom poluotoku i Evropi
- opisuje glavni grad i njihove znamenitosti smislenim korištenjem različitih medija
2. Ciljevi časa
- Obrazovni: usvajanje znanja i vještina u okviru nastavne jedinice „Moja domovina Bosna i Hercegovina“: učenik/učenica razlikuje osnove mjerenja, računanja i protoka vremena; istražuje porijeklo imena, državne simbole, granice i veličinu Bosne i Hercegovine; opisuje geografski položaj Bosne i Hercegovine na Balkanskom poluotoku i Evropi; opisuje glavni grad i njihove znamenitosti smislenim korištenjem različitih medija.
- Funkcionalni: razvijanje orijentacije u prostoru i vremenu, rada s izvorima i kartom, povezivanja i zaključivanja.
- Odgojni: razvijanje ljubavi prema domovini, poštovanja različitosti, kulturnog naslijeđa i pravila zajedničkog života.
3. Metode, oblici rada, sredstva i korelacija
| Nastavne metode | razgovor, rad s kartom i izvorima, rad s ilustracijom, rad na tekstu, prezentacija |
|---|---|
| Oblici rada | frontalni, individualni, rad u paru |
| Nastavna sredstva | tabla, geografska karta BiH, slike i izvori, interaktivna lekcija na projektoru ili tabletu, radni list |
| Korelacija | Bosanski jezik (čitanje i prepričavanje), Priroda (prirodna obilježja BiH), Likovna kultura (crtež, ilustracija) |
4. Tok časa
| Dio časa | Aktivnosti nastavnika/nastavnice | Aktivnosti učenika |
|---|---|---|
| Uvodni dio 5 minuta | Motivacija: pročitam ili ispričam uvod: „Amar je dobio zadatak da opiše svoju domovinu prijatelju iz drugog dijela svijeta. Pomozimo mu!“ Razgovaram s učenicima o tome gdje su se već susreli s ovom temom. Najavljujem nastavnu jedinicu „Moja domovina Bosna i Hercegovina“ i cilj časa. | Slušaju, odgovaraju na pitanje, povezuju temu sa svojim iskustvom. |
| Glavni dio 30 minuta | Objašnjenje (10 min): Bosna i Hercegovina nalazi se u jugoistočnoj Evropi, na Balkanskom poluotoku. Graniči s Hrvatskom, Srbijom i Crnom Gorom, a kod Neuma ima oko 20 km obale Jadranskog mora. Površina joj je oko 51 200 km². Glavni grad je Sarajevo. Državni simboli su zastava, grb i himna. Primjere zapisujem na tablu. Vođeni primjeri (8 min): zajedno s učenicima rješavam zadatke iz priloga A („Koji grad je glavni grad Bosne i Hercegovine?“, „Na kojem poluotoku se nalazi Bosna i Hercegovina?“, „U kojem dijelu Evrope se nalazi BiH?“, „S kojim državama graniči Bosna i Hercegovina?“). Kad učenik/učenica zapne, koristim pripremljeni podsticaj. Samostalni rad i rad u paru (12 min): učenici rješavaju radni list (aktivnosti 1. Moja domovina u brojevima i imenima, 2. Susjedi Bosne i Hercegovine) ili interaktivnu lekciju na tabletu. Obilazim učenike, pomažem i bilježim zapažanja. | Prate objašnjenje, odgovaraju, rješavaju primjere na tabli i u svesci, rade samostalno i u paru, provjeravaju jedni druge. |
| Završni dio 10 minuta | Ostvarenost ishoda provjeravam izlaznom karticom s 3–4 pitanja iz priloga B. Vodim kratku refleksiju: „Šta sam danas naučio/naučila? Šta mi je bilo teško?“ Domaća zadaća: ostale aktivnosti radnog lista (Tačno ili netačno?). Prijedlog za roditelje: Na karti Evrope zajedno pronađite BiH i njene susjede. Prstom pratite granicu i recite koja je država s koje strane. | Samostalno odgovaraju na izlaznoj kartici i procjenjuju svoje razumijevanje (palac gore / vodoravno / dolje). |
5. Diferencijacija
- Podrška: karta, slike i izvori s kratkim natpisima te tabela ili vremenska lenta za bilježenje; vođeni zadaci iz priloga A s podsticajima; rad u paru s učenikom/učenicom koji/koja je savladao/savladala gradivo; skraćeni radni list (samo prva aktivnost).
- Izazov: dodatni zadatak po uzoru na „Kod kojeg mjesta BiH izlazi na Jadransko more?“, ali složeniji – koji traži objašnjenje uzroka i posljedica ili poređenje; smišljanje sličnog zadatka za druga ili drugaricu iz klupe, uz objašnjenje postupka.
6. Praćenje i vrednovanje
Formativno praćenje tokom časa (posmatranje, pitanja, radni list) i izlazna kartica na kraju. Kriteriji uspjeha – učenik/učenica:
| Indikator | Ostvaruje | Djelimično | Još ne |
|---|---|---|---|
| razlikuje osnove mjerenja, računanja i protoka vremena | |||
| istražuje porijeklo imena, državne simbole, granice i veličinu Bosne i Hercegovine | |||
| opisuje geografski položaj Bosne i Hercegovine na Balkanskom poluotoku i Evropi | |||
| opisuje glavni grad i njihove znamenitosti smislenim korištenjem različitih medija |
Kriteriji se odnose na dio indikatora koji se ostvaruje na ovom času.
7. Plan table
8. Zapažanja nakon časa (samoevaluacija)
Prilog A · Vođeni primjeri s podsticajima
1. Koji grad je glavni grad Bosne i Hercegovine?
Ponuđeni odgovori: a) Mostar b) Sarajevo c) Tuzla
Tačno: b) Sarajevo
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Kroz njega teče Miljacka.
Objašnjenje: Sarajevo je glavni grad Bosne i Hercegovine i njen najveći grad.
2. Na kojem poluotoku se nalazi Bosna i Hercegovina?
Ponuđeni odgovori: a) Balkanskom b) Pirinejskom c) Apeninskom
Tačno: a) Balkanskom
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Ime ovog poluotoka počinje slovom B.
Objašnjenje: BiH se nalazi na Balkanskom poluotoku, u jugoistočnoj Evropi.
3. U kojem dijelu Evrope se nalazi BiH?
Ponuđeni odgovori: a) u zapadnoj Evropi b) u sjevernoj Evropi c) u jugoistočnoj Evropi
Tačno: c) u jugoistočnoj Evropi
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Balkanski poluotok je na jugoistoku Evrope.
Objašnjenje: BiH se nalazi u jugoistočnoj Evropi, na Balkanskom poluotoku.
4. S kojim državama graniči Bosna i Hercegovina?
Ponuđeni odgovori: a) s Italijom, Austrijom i Mađarskom b) s Albanijom, Grčkom i Turskom c) s Hrvatskom, Srbijom i Crnom Gorom
Tačno: c) s Hrvatskom, Srbijom i Crnom Gorom
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: BiH ima tri susjedne države.
Objašnjenje: BiH graniči s tri države: Hrvatskom, Srbijom i Crnom Gorom.
5. S kojom državom BiH ima najdužu granicu?
Ponuđeni odgovori: a) s Italijom b) s Crnom Gorom c) s Hrvatskom
Tačno: c) s Hrvatskom
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Ova država je na sjeveru, zapadu i jugu BiH.
Objašnjenje: Najduža je granica s Hrvatskom, jer ona okružuje BiH sa sjevera, zapada i juga.
6. Na kojem moru BiH ima izlaz?
Ponuđeni odgovori: a) na Crnom moru b) na Sjevernom moru c) na Jadranskom moru
Tačno: c) na Jadranskom moru
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: To je more između Balkanskog i Apeninskog poluotoka.
Objašnjenje: BiH ima izlaz na Jadransko more.
7. Kod kojeg mjesta BiH izlazi na Jadransko more?
Ponuđeni odgovori: a) kod Neuma b) kod Bihaća c) kod Zenice
Tačno: a) kod Neuma
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Mjesto je na jugu, u Hercegovini.
Objašnjenje: BiH izlazi na Jadransko more kod Neuma.
8. Kolika je površina Bosne i Hercegovine?
Ponuđeni odgovori: a) oko 51 200 km² b) oko 5 120 km² c) oko 512 000 km²
Tačno: a) oko 51 200 km²
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Broj ima pet cifara.
Objašnjenje: Površina BiH je oko 51 200 kvadratnih kilometara.
Prilog B · Pitanja za provjeru (izlazna kartica) s rješenjima
1. Koliko je dugačka morska obala BiH?
Ponuđeni odgovori: a) oko 2 km b) oko 200 km c) oko 20 km
Tačno: c) oko 20 km
Objašnjenje: BiH ima oko 20 km morske obale, kod Neuma.
2. S kojom državom BiH graniči na istoku?
Ponuđeni odgovori: a) sa Slovenijom b) sa Srbijom c) s Hrvatskom
Tačno: b) sa Srbijom
Objašnjenje: Na istoku BiH graniči sa Srbijom, a dio granice čini rijeka Drina.
3. S kojom državom BiH graniči na jugoistoku?
Ponuđeni odgovori: a) s Hrvatskom b) s Crnom Gorom c) s Mađarskom
Tačno: b) s Crnom Gorom
Objašnjenje: Na jugoistoku BiH graniči s Crnom Gorom.
4. Od koje riječi potiče ime Hercegovina?
Ponuđeni odgovori: a) od imena rijeke b) od titule herceg c) od imena planine
Tačno: b) od titule herceg
Objašnjenje: Ime Hercegovina potiče od titule herceg, koju je u 15. stoljeću nosio Stjepan Vukčić Kosača. Ime Bosna najčešće se povezuje s rijekom Bosnom.
5. Šta spada u državne simbole?
Ponuđeni odgovori: a) škole i bolnice b) planine i rijeke c) zastava, grb i himna
Tačno: c) zastava, grb i himna
Objašnjenje: Državni simboli su zastava, grb i himna. Poštujemo ih kao znak države.
6. Koja znamenitost se nalazi u Sarajevu?
Ponuđeni odgovori: a) Most na Drini b) Baščaršija c) Stari most
Tačno: b) Baščaršija
Objašnjenje: Baščaršija je stara čaršija u Sarajevu. U Sarajevu su i Sebilj, Vijećnica i Gazi Husrev-begova džamija.
7. Koja rijeka teče kroz Sarajevo?
Ponuđeni odgovori: a) Miljacka b) Una c) Neretva
Tačno: a) Miljacka
Objašnjenje: Kroz Sarajevo teče Miljacka, koja se ulijeva u rijeku Bosnu.
Izvor: Društvo kurikulum, str. 9 PDF-a, KS kurikulum za 5. razred.