Jednoglasje, dvoglasje i kanon; sevdalinka
| Škola | Nastavnik/nastavnica | ||
|---|---|---|---|
| Razred i odjeljenje | 4. ____ | Datum | |
| Nastavni predmet | Muzička kultura | Redni broj časa | |
| Nastavna jedinica | Jednoglasje, dvoglasje i kanon; sevdalinka | ||
| Tip časa | kombinovani čas (obrada i vježbanje) – prilagodite po potrebi | ||
| Trajanje | 45 minuta | ||
| Ključni pojmovi | |||
| Udžbenik i literatura | |||
1. Ishod učenja i indikatori
Ishod (A.4.1): Procjenjuje muzički stil i oblik slušajući vokalna, vokalno-instrumentalna i instrumentalna djela.
Indikatori (učenik/učenica):
- razvrstava muzička djela prema elementarnim formama umjetničke i tradicijske muzike
- navodi primjere jednostavnih muzičkih oblika instrumentalne, vokalno-instrumentalne i vokalne muzike
2. Ciljevi časa
- Obrazovni: usvajanje znanja i vještina u okviru nastavne jedinice „Jednoglasje, dvoglasje i kanon; sevdalinka“: učenik/učenica razvrstava muzička djela prema elementarnim formama umjetničke i tradicijske muzike; navodi primjere jednostavnih muzičkih oblika instrumentalne, vokalno-instrumentalne i vokalne muzike.
- Funkcionalni: razvijanje muzičkog sluha, osjećaja za ritam, glasa i muzičkog pamćenja.
- Odgojni: razvijanje ljubavi prema muzici i muzičkoj baštini, kulture slušanja i zajedničkog muziciranja.
3. Metode, oblici rada, sredstva i korelacija
| Nastavne metode | slušanje muzike, pjevanje po sluhu, demonstracija, ritmičke i muzičke igre, razgovor |
|---|---|
| Oblici rada | frontalni, individualni, rad u paru |
| Nastavna sredstva | zvučni primjeri (jednoglasje, dvoglasje, kanon, sevdalinka, hor a cappella), zvučnik, tekst i melodija kanona, interaktivna lekcija na projektoru ili tabletu, radni list |
| Korelacija | Bosanski jezik (tekst pjesme, rima), Tjelesni i zdravstveni odgoj (pokret uz muziku), Matematika (brojanje dobi) |
4. Tok časa
| Dio časa | Aktivnosti nastavnika/nastavnice | Aktivnosti učenika |
|---|---|---|
| Uvodni dio 5 minuta | Motivacija: pročitam ili ispričam uvod: „Kad više glasova pjeva zajedno, muzika postaje bogatija! Danas otkrivamo jednoglasje, dvoglasje i kanon.“ Razgovaram s učenicima o tome gdje su se već susreli s ovom temom. Najavljujem nastavnu jedinicu „Jednoglasje, dvoglasje i kanon; sevdalinka“ i cilj časa. | Slušaju, odgovaraju na pitanje, povezuju temu sa svojim iskustvom. |
| Glavni dio 30 minuta | Objašnjenje i demonstracija (8 min): Elementarne forme umjetničke muzike su jednoglasje (svi izvode istu melodiju), dvoglasje (istovremeno dvije melodije) i kanon (ista melodija, grupe ulaze jedna za drugom). Tradicijska muzika BiH obuhvata muzičke igre – kola i sevdalinke. Horske kompozicije mogu biti a cappella (bez pratnje) ili uz orkestarsku pratnju. Razumijevanje provjeravam kratkim pitanjima iz priloga A („Šta je jednoglasje?“, „Šta je dvoglasje?“, „Šta je kanon?“). Praktični rad (17 min): Učenici slušaju primjere jednoglasja, dvoglasja, kanona, sevdalinke i hora a cappella te ih razvrstavaju. Zatim uče jednostavan kanon po sluhu i izvode ga u dvije, pa u tri grupe. Obilazim učenike, pomažem, podstičem i bilježim zapažanja. Pokazivanje i razgovor (5 min): nekoliko učenika pokaže ili izvede svoj rad; zajedno razgovaramo šta je uspjelo i šta bi se moglo uraditi drugačije. | Prate demonstraciju, odgovaraju na pitanja, praktično rade samostalno, u paru ili u grupi, pokazuju svoj rad i daju povratnu informaciju drugima. |
| Završni dio 10 minuta | Ostvarenost ishoda provjeravam izlaznom karticom s 3–4 pitanja iz priloga B. Vodim kratku refleksiju: „Šta sam danas naučio/naučila? Šta mi je bilo teško?“ Domaća zadaća: ostale aktivnosti radnog lista (Naš kanon). Prijedlog za roditelje: Otpjevajte s djetetom jednostavan kanon u dva glasa: vi počnite, a dijete uđe kad stignete do drugog dijela. | Samostalno odgovaraju na izlaznoj kartici i procjenjuju svoje razumijevanje (palac gore / vodoravno / dolje). |
5. Diferencijacija
- Podrška: pokazivanje ritma pljeskanjem, učenje pjesme u kraćim dijelovima i ponavljanje u grupi; vođeni zadaci iz priloga A s podsticajima; rad u paru s učenikom/učenicom koji/koja je savladao/savladala gradivo; skraćeni radni list (samo prva aktivnost).
- Izazov: dodatni zadatak po uzoru na „Hor pjeva uz orkestar. Kakva je to muzika?“, ali složeniji – koji traži vlastitu ritmičku pratnju, kratku improvizaciju ili poređenje dvije kompozicije; smišljanje sličnog zadatka za druga ili drugaricu iz klupe, uz objašnjenje postupka.
6. Praćenje i vrednovanje
Formativno praćenje tokom časa (posmatranje, pitanja, radni list) i izlazna kartica na kraju. Kriteriji uspjeha – učenik/učenica:
| Indikator | Ostvaruje | Djelimično | Još ne |
|---|---|---|---|
| razvrstava muzička djela prema elementarnim formama umjetničke i tradicijske muzike | |||
| navodi primjere jednostavnih muzičkih oblika instrumentalne, vokalno-instrumentalne i vokalne muzike |
Kriteriji se odnose na dio indikatora koji se ostvaruje na ovom času.
7. Plan table
8. Zapažanja nakon časa (samoevaluacija)
Prilog A · Vođeni primjeri s podsticajima
1. Šta je jednoglasje?
Ponuđeni odgovori: a) sviraju samo bubnjevi b) svako pjeva drugu pjesmu c) svi pjevaju istu melodiju
Tačno: c) svi pjevaju istu melodiju
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Jedan glas…
Objašnjenje: Jednoglasno (unisono) – svi izvode istu melodiju.
2. Šta je dvoglasje?
Ponuđeni odgovori: a) dvije pjesme jedna za drugom b) dvije grupe istovremeno pjevaju dvije različite melodije koje se slažu c) pjevanje i šutnja
Tačno: b) dvije grupe istovremeno pjevaju dvije različite melodije koje se slažu
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Dva glasa…
Objašnjenje: U dvoglasju istovremeno zvuče dvije melodije.
3. Šta je kanon?
Ponuđeni odgovori: a) pjesma bez melodije b) ista melodija koju grupe počinju jedna za drugom c) vrsta bubnja
Tačno: b) ista melodija koju grupe počinju jedna za drugom
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Grupe kreću redom…
Objašnjenje: U kanonu grupe pjevaju istu melodiju, ali počinju u razmaku.
4. Šta je sevdalinka?
Ponuđeni odgovori: a) tradicijska ljubavna pjesma Bosne i Hercegovine b) moderni ples c) vrsta orkestra
Tačno: a) tradicijska ljubavna pjesma Bosne i Hercegovine
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Sevdah…
Objašnjenje: Sevdalinka je tradicijska bosanskohercegovačka pjesma, često sjetna i lirska.
5. Šta je pjevanje a cappella?
Ponuđeni odgovori: a) pjevanje hora bez instrumentalne pratnje b) pjevanje uz orkestar c) sviranje bez pjevanja
Tačno: a) pjevanje hora bez instrumentalne pratnje
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Samo glasovi…
Objašnjenje: A cappella – hor pjeva bez instrumenata.
6. Narodno kolo je primjer…
Ponuđeni odgovori: a) filmske muzike b) operske arije c) tradicijske muzike
Tačno: c) tradicijske muzike
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Narod…
Objašnjenje: Kola pripadaju tradicijskoj (narodnoj) muzici.
7. Hor pjeva uz orkestar. Kakva je to muzika?
Ponuđeni odgovori: a) samo instrumentalna b) vokalno-instrumentalna c) a cappella
Tačno: b) vokalno-instrumentalna
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Glas + orkestar…
Objašnjenje: Hor uz orkestar – vokalno-instrumentalna muzika.
8. Zašto je kanon zanimljiv?
Ponuđeni odgovori: a) jer se ista melodija preklapa sama sa sobom b) jer je bez melodije c) jer ga pjeva jedna osoba
Tačno: a) jer se ista melodija preklapa sama sa sobom
Podsticaj ako učenik/učenica zapne: Preklapanje…
Objašnjenje: U kanonu se melodija preklapa i stvara višeglasje.
Prilog B · Pitanja za provjeru (izlazna kartica) s rješenjima
1. Svi pjevaju istu melodiju – to je…
Ponuđeni odgovori: a) kanon b) dvoglasje c) jednoglasje
Tačno: c) jednoglasje
Objašnjenje: Jednoglasje.
2. Dvije melodije istovremeno – to je…
Ponuđeni odgovori: a) jednoglasje b) solo c) dvoglasje
Tačno: c) dvoglasje
Objašnjenje: Dvoglasje.
3. Ista melodija s ulaskom grupa jedna za drugom je…
Ponuđeni odgovori: a) refren b) kanon c) dvoglasje
Tačno: b) kanon
Objašnjenje: Kanon.
4. Tradicijska ljubavna pjesma BiH je…
Ponuđeni odgovori: a) sevdalinka b) marš c) valcer
Tačno: a) sevdalinka
Objašnjenje: Sevdalinka.
5. Hor bez instrumenata pjeva…
Ponuđeni odgovori: a) uz orkestar b) a cappella c) solo
Tačno: b) a cappella
Objašnjenje: A cappella.
6. Kolo je…
Ponuđeni odgovori: a) simfonija b) tradicijska muzička igra c) opera
Tačno: b) tradicijska muzička igra
Objašnjenje: Tradicijska muzička igra.
7. Koliko grupa na slici pjeva kanon?
Ponuđeni odgovori: a) tri b) dvije c) jedna
Tačno: a) tri
Objašnjenje: Tri grupe.
Izvor: Muzička kultura, predmetni kurikulum KS (2021), KS kurikulum za 4. razred.